testim.az-ın buraxılış sınaq modelində “Xarici dil (ingilis dili)” bölməsi IX sinifdə 22, XI sinifdə 24 sualdır; qrammatika bu bölmənin əsas hissələrindəndir.
Zamanlar
Present Simple ümumi həqiqət və vərdişlər üçündür: She goes to school every day (3-cü şəxs təkdə -s/-es). Present Continuous danışıq anını bildirir: Look! The children are playing. Past Simple bitmiş keçmişdir: I saw him yesterday.
Present Perfect (have/has + III forma) nəticəsi indiyə təsir edən hərəkətdir və since, already ilə işlənir: He has lived in London since 2015. Gələcəkdə will qərar və proqnoz, going to isə plan və niyyət bildirir.
Artikllər, ön sözlər və kəmiyyət sözləri
an sait səsdən əvvəl işlənir — yazılışdan yox, tələffüzdən asılıdır: an honest girl (h oxunmur). Ön sözlər: aylarla in (in May), dəqiq saatla at (at 9 o'clock), sabit ifadə in the east.
Mənfi və sual cümlələrində adətən any işlənir: There aren't any apples in the basket.
Şərt cümlələri
Birinci tip şərt real gələcək imkan üçündür: If + Present Simple, will + feil — If it rains tomorrow, we will stay at home.
İkinci tip şərt qeyri-real və ya ehtimalı az vəziyyət üçündür: If + Past Simple, would + feil — If I were rich, I would buy a big house. Bu tipdə be feili bütün şəxslərdə were formasında işlənə bilir.
Passiv və modal fellər
Passiv be + III forma ilə düzəlir: The book was written by a famous writer. Hərəkəti edən adətən by ilə verilir.
Modal fellər məcburiyyət, imkan və icazə bildirir: must məcburiyyətdir — You must wear a seat belt. It is the law. Modal feldən sonra feil to-suz işlənir.
Əlaqəli səhifələr
Tez-tez verilən suallar
When və if-dən sonra will işlənirmi?
Zaman və şərt budaq cümləsində yox: If it rains, we will stay. Will baş cümlədə qalır.
Present Perfect ilə Past Simple-ın fərqi nədir?
Past Simple vaxtı bəlli bitmiş hərəkətdir (yesterday), Present Perfect-də isə vaxt göstərilmir və nəticə indiyə aiddir (already, since).
an honest niyə an ilə yazılır?
Honest sözündə h oxunmur və söz sait səslə başlayır; artikl tələffüzə görə seçilir.
Passiv necə düzəlir?
be feilinin uyğun forması və əsas feilin III forması ilə: was written, is made.
Sual nümunələri və cavabları
- 1. She ___ to school every day.
Cavab: goes
Every day ilə Present Simple, 3-cü şəxs tək: goes.
- 2. Look! The children ___ in the garden.
Cavab: are playing
Look! danışıq anını bildirir: Present Continuous.
- 3. I ___ him yesterday.
Cavab: saw
Yesterday ilə Past Simple işlənir.
- 4. I have ___ my homework already.
Cavab: done
Present Perfect: have + III forma (done).
- 5. She is ___ honest girl.
Cavab: an
Honest sözü sait səslə başlayır (h oxunmur): an.
- 6. The sun rises ___ the east.
Cavab: in
In the east sabit ifadədir.
- 7. My birthday is ___ May.
Cavab: in
Aylarla in işlənir.
- 8. The meeting starts ___ 9 o'clock.
Cavab: at
Dəqiq saatla at işlənir.
- 9. If it rains tomorrow, we ___ at home.
Cavab: will stay
Birinci şərt cümləsi: if + Present, will + verb.
- 10. If I ___ rich, I would buy a big house.
Cavab: were
İkinci şərt cümləsində if + Past Simple (were).