Qaydanı bilmək kifayət deyil: cümlədəki zaman göstəricisini tapıb ona uyğun formanı seçmək vərdişi lazımdır. Bu səhifədə əsas qaydalar və mövzu üzrə sual nümunələri var.
Əsas zamanlar
Present Simple vərdiş və faktlar üçündür (She goes to school every day), Present Continuous danışıq anı üçün (Look! The children are playing). Past Simple bitmiş keçmiş hərəkətdir (I did my homework yesterday), Past Continuous isə keçmişdə davam edən hərəkət (I was sleeping at 10 pm).
Perfect formalar
Present Perfect (have/has + V3) təcrübə və ya nəticəsi indi hiss olunan hərəkəti bildirir; since + nöqtə, for + müddət ilə işlənir. Past Perfect (had + V3) keçmişdə başqa hərəkətdən əvvəl bitmiş hərəkətdir: By the time we arrived, the film had started.
Gələcək zaman və şərt cümlələri
Will qərar və proqnoz üçündür, cədvəl üzrə gələcək (qatar, dərs) üçün Present Simple işlənir. Future Continuous (will be + Ving) gələcəkdə müəyyən anda davam edən hərəkətdir.
Birinci tip şərt: If + Present Simple, will + feil (If it rains, we will stay home). İkinci tip şərt: If + Past Simple, would + feil (If I had time, I would help you).
Əlaqəli səhifələr
Tez-tez verilən suallar
Birinci və ikinci tip şərtin fərqi nədir?
Birinci tip real gələcək imkan üçündür (If + Present, will). İkinci tip qeyri-real və ya ehtimalı az vəziyyət üçündür (If + Past, would).
By the time hansı zamanı tələb edir?
Keçmişdən danışanda adətən Past Perfect: By the time we arrived, the film had started.
Look! sözündən sonra hansı zaman gəlir?
Present Continuous, çünki hərəkət danışıq anında baş verir.
Buraxılışda zaman sualları çoxdurmu?
Qrammatika-leksika hissəsində zaman və feil formaları ən çox yoxlanan mövzulardandır, ona görə bu mövzuya ayrıca vaxt ayırmaq faydalıdır.
Sual nümunələri və cavabları
- 1. She ___ to school every day.
Cavab: goes
Vərdiş (every day) — Present Simple; 3-cü şəxs tək: goes.
- 2. Look! The children ___ in the garden.
Cavab: are playing
“Look!” — danışıq anında davam edən hərəkət: Present Continuous.
- 3. I ___ my homework yesterday.
Cavab: did
Yesterday — Past Simple: did.
- 4. By the time we arrived, the film ___.
Cavab: had already started
Keçmişdə başqa hərəkətdən əvvəl tamamlanan hərəkət — Past Perfect.
- 5. They ___ in Baku since 2015.
Cavab: have lived
Since + keçmiş nöqtə — Present Perfect.
- 6. If she studies hard, she ___ the exam.
Cavab: will pass
Birinci tip şərt cümləsi: if + Present Simple, ... will + fel.
- 7. While I ___ TV, the phone rang.
Cavab: was watching
Keçmişdə davam edən hərəkət fonunda qısa hərəkət — Past Continuous.
- 8. He ___ for you since nine o'clock.
Cavab: has been waiting
Since + nöqtə, indiyədək davam edən hərəkət — Present Perfect Continuous.
- 9. Tomorrow at 10 a.m. I ___ at the airport.
Cavab: will be waiting
Gələcəkdə müəyyən anda davam edən hərəkət — Future Continuous.
- 10. He said that he ___ the book the day before.
Cavab: had read
Dolayı nitqdə əvvəlki keçmiş hərəkət — Past Perfect.